لحاظ حايز اهميت است كه اولا مذهب « الناصر » و دعوت او را در بلاد ديلم بيان داشته و ثانيا مذاهب مختلفه خصوصا دو مذهب زيدى و اثناعشرى را در يك جا جمع كرده است . در اين كتاب نيز بعضى از نوشته‌هاى خود را از جمله : « كتاب الخلاف » « 1 » و « مسائل اصول الفقه » « 2 » و « العدد » « 3 » و « تنزيه الانبياء » « 4 » نام برده است . 3 - « الشافى فى الامامة » : اين كتاب را سيّد در نقد كتاب « المغنى من الحجاج » تأليف دانشمند معتزلى معاصر خود قاضى « عبد الجبار » تأليف كرده و به سال 1301 ه در دو مجلّد در ايران چاپ سنگى شده : جلد اوّل در 148 صفحه ، هر صفحه 35 سطر ، هر سطر تقريبا 22 كلمه و جلد دوم در 147 صفحه مانند صفحات جلد اوّل . نقص اين كتاب - چنان‌كه خود در مقدّمه تصريح كرده - اين است كه سيّد به جهت اختصار ، تنها اوايل كلام صاحب « المغنى » را ذكر كرده و نسبت به بقيه بر اصل كه در آن روزها در دست مردم بوده حواله داده و چون در اثناى نوشتن ، متوجّه اين عيب شده و در صدد جبران آن برآمده نسبت به مقدار باقى توانسته است جبران كند ولى نسبت به گذشته چون اصل از دست او خارج و بين مردم منتشر شده و جمع آن غيرممكن بوده نتوانسته است در آن تجديدنظر كند . « شيخ طوسى » در تلخيص اين كتاب « تلخيص الشافى » و « ابو الحسين بصرى » در نقض برآن ، « نقض الشافى » و « ابو يعلى سلار بن عبد العزيز » در نقض بر اين نقض « النقض على النقض » « 5 » را تأليف نموده‌اند و همه در حال حيات مرتضى بوده است . اين كتاب بهترين وسيله براى دريافت عمق انديشهء امامى دربارهء مذهب است و در اين باب جز اين كتاب نمىتواند - چنان‌كه شايسته است - رهنمون طالبان حقيقت باشد . در اين كتاب فرق بين زيديه و اماميه در امامت ، « 6 » و همچنين فرق بين معتزله و اماميه « 7 » و

--> ( 1 ) - ص 2 و 3 و مسئله 24 ، 25 ، 34 ، 35 ، 46 . ( 2 ) - مسئله 81 و 137 . ( 3 ) - مسئله 127 . ( 4 ) - مسئله 205 . ( 5 ) - ادب المرتضى ص 136 نقل از رياض العلماء مخطوط ص 279 . ( 6 ) - ج 1 ، ص 2 . ( 7 ) - ج 1 ، ص 2 به بعد .